Bobodehqonim mening

0
456
marta ko‘rilgan.

G‘ir-g‘ir shabada esib turgan dalada ketmondastaga suyanib, xayol surib o‘tirgan dehqonga ko‘zingiz tushganmi? Hozirgina qator-qator egatlarga suv tarab kelgan bu qoramag‘iz kishining manglayiga egat-egat ajin tushgan, ularni oralab marjon-marjon ter oqadi. Yelkasiga tashlangan durra bilan yuz-ko‘zi, bo‘yni, qo‘llarini tez-tez artib qo‘yadi. Allaqachon kun og‘gan bo‘lsa-da, havoning dami baland. Dehqon o‘zi obod qilgan paykalga qarab xayolga cho‘madi. Umri deyarli dalada o‘tadigan bu odamning butun hayoti, turmushi, o‘y-fikrlari yerga bog‘langan. Shu sabab asosan ekin-tikini, ro‘zg‘ori, bola-chaqasi haqida o‘ylaydi. Ularga chindan mehr qo‘yadi, shu mehr bilan ko‘ngli to‘ladi.

Dehqon odam sodda, samimiy bo‘ladi. Men dehqon bolasiman. Shu paytgacha birovni chuv tushirgan, so‘zida turmaydigan dehqonni uchratmadim. Lekin ba’zki ayyor odamlarning katta-katta maydonlarga ekin qilib, katta pul sarflab, baraka topmaganiga ko‘p guvoh bo‘lganman. Chunki ular dehqonlikni, dehqonchilikni baribir eplasholmaydi. Dehqon odam tabiatan mard bo‘ladi. Yil bo‘yi mehnat qilib, yiqqan hosilini ko‘p tortishmay, arzonroqqa sotib yuboraveradi. Chunki u cho‘ntagini qappaytirish uchun ter to‘kmagan. U birinchi o‘rinda ko‘ngil roziligini, ya’ni, Alloh roziligini istaydi. U birovni og‘rintirmaydi, uch-to‘rt so‘mga o‘zi ham og‘rinmaydi.

Bolalik paytim edi. O‘n besh so‘tixcha yerga sabzi ekuvdik. Hosilni yig‘ib-terib, o‘ralarga joyladik. Bahorga yaqin sabzini sotish uchun saralay boshladik. Biz bolalar yoshlik qilibmi yo erinibmi, yirik sabzilarga kichikroqlarini ham qo‘shib yuboraverdik. Shunda rahmatli bobom bizni qattiq urishib berdilar, sabzilarni yana boshdan o‘zlari saralab chiqdilar. Balki o‘sha bir-ikkita kichik sabzini birov payqamas, payqasa ham ahamiyat bermas. Lekin gap boshqa yoqda. O‘rtada ishonch bor, lafz bor.

Sabzini qo‘shni tumandagi bozorga olib bordik. Anchasini maydalab sotdik. Keyin ulgurji xaridor – olibsotar keldi. Savdolasha-savdolasha, o‘zi aytgan arzonroq narxga sotib oldi. Keyingi hafta o‘zimizning tuman bozoriga bordik. Narx biroz ko‘tarildi. Shunda haligi olibsotar yana keldi. Keyin kutilmagan, g‘alati bir gapni aytdi. Oldingi bozor bizdan sabzi olib, foyda qilolmabdi, zarar ko‘ribdi. Shu sababli endi unga arzonroq berishimiz yo ko‘rgan zararini qoplashimiz kerak ekan. Tabiiy, dadam unga kerakli javobni berdi, biz turgan joyga qaytib yaqinlashmadi. Lekin mening g‘azabim borgan sari olovlanar, tepa sochim tikka bo‘lardi. Uning shu gapni uyalmay-netmay aytganiga chidayolmasdim…

Ustoz yozuvchilarimizdan biri aytadi: “Bir akademik tanishim bilan bozorga tushdik. Hamma narsani talashib-tortishib, savdolashib oldi. Lekin turpga kelganida negadir aytilgan narxga ko‘ndi. Sababini so‘rasam, turp sog‘liqqa foydaligini, bundan ham muhimrog‘i, dehqon mehnatini qadrlash kerakligi aytdi. Chindan hamn, mehnatni qadrlashni o‘rganishimiz zarur”. Narx pastlagani sabab bozori yurishmay turgan dehqonni yerga urib, pachakilashayotgan olibsotarni yoki zo‘ravon xaridorni ko‘rsam, o‘sha o‘n yil oldingi voqea esimga tushadi…

Asl dehqon mo‘l hosil olib, boyib ketsa ham, ishini tashlamaydi. Yana dalaga yo‘l oladi, qora yerga qora ter to‘kib, mehnat qilaveradi. Uning qismati shu – rizq topadi, odamlarga ulashadi.

Chin dehqonning yuragi dalasiday keng bo‘ladi. Ketmondastga suyanib, o‘y surayotgan dehqonni bir gapga solib ko‘ring. Samimiy so‘zlari xuddi duoga o‘xshaydi. U hamisha ezgulik tarafdori, elga tinchlik-totuvlik, farovonlik tilaydi. Shunda uning pok, ta’sirchan yuragi sizga tug‘ishgandek yaqin ekanini tuyasiz va ko‘nglingizdan: “Yomonlik ko‘rmang, umringiz barakali, yuzingiz yorug‘ bo‘lsin, bobodehqonim!” degan yaxshi niyat o‘tadi.

 

Orif Tolib

 

2011

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.