Irodaga kuch beradigan asarlar

0
126
marta ko‘rilgan.

O‘quvchilik yillarimda “Shkid Respublikasi” degan kitob o‘qigandim. Mualliflari – Grigoriy Beliy va Leonid Panteleev. Unda tarbiyasi og‘ir bolalar va ularning o‘z hayot yo‘llarini qanday topganlari haqida hikoya qilinadi. Mualliflarning o‘zi shunday maxsus maktab-internatlarda ta’lim olgan. Kitob menda juda katta taassurot qoldirgan.

Shu maqolachani yozish jarayonida Vikipediyadan o‘qib bildim, asar qog‘ozga tushganda Beliy yigirma yoshga qadam qo‘ygan, Panteleev o‘n sakkiz yoshda bo‘lgan ekan. Kitob 1927 yilda nashr etiladi va katta shuhrat qozonadi. 1935 yili Grigoriy Beliy aksilinqilobiy faoliyatda ayblanib, uch yilga hukm qilinadi va 1938 yili surgunda sildan vafot etadi. Shundan so‘ng asar qayta nashr etilmay qo‘yadi.

Sovetlar eng iste’dodlari farzandlaridan ana shunday dushman yasab, ularni jismonan mahv etdi. Aslida, o‘zini, kelajagini, kuchini mahv etdi.

Shunday qilib, bu qissa 1960 yillargacha qayta bosilmaydi. 1966 yilda esa Gennadiy Poloka rejissyorligida ekranlashtiriladi. Ushbu asar 2013 yili rossiyalik o‘quvchilar o‘qishi uchun tavsiya etilgan 100 kitob qatoriga kiritildi.

Mashhur pedagog va yozuvchi Anton Makarenkoning “Pedagogik poema” asari ham xuddi shunday katta ta’sir ko‘rsatgandi menga. Unda ham tarbiyasi og‘ir bolalar qanday qilib kasb-hunarli, bilimli bolalarga aylangani hikoya qiladi. Bu kitob ham “Shkid Respublikasi” singari real voqealarga asoslangan. Mutolaa jarayonida insonning ulug‘ qalbi, mahorati, bolalarga mehr-shafqati qanaqa kuchga ega ekaniga yana bir karra amin bo‘lasiz.

Yuqoridagi asarlar sovet davri hayoti haqida, nuqsi sezilib turadi. Lekin katta mahorat bilan yozilgan. Ulardan bugungi kun o‘quvchisi ham juda ko‘p ibrat olishi mumkin.

Bu asarlarni eslashimga hozirgina ko‘rgan filmim – “Ron Klark qissasi” (ruschasi – “Triumf: Istoriya Rona Klarka”, asliyatda – “The Ron Clark Story”) sabab bo‘ldi. Bosh qahramon chekka qishloqdagi maktabni tashlab, Nyu Yorkka yo‘l oladi. Qoloq bir maktabda tarbiyasiz o‘quvchilarni “odam qilish”ga urinadi. Bu yo‘lda katta qiyinchiliklarga, izzat-nafsi toptalishiga bardosh beradi va oxir-oqibat niyatiga erishadi. Film barcha uchun, xususan o‘qituvchilikning zahmatkash yo‘lini tanlaganlar uchun ham, ota-onalar uchun ham birday ibrat bo‘la oladi, deb o‘ylayman.

Maqolaga nuqta qo‘yish oldidan, uznetdan o‘zbekcha ma’lumot qidirgandim, bir e’tiborli sahifaga ko‘zim tushdi. Xushnudbek Xudoyberdiyev 2014 yili “Mashhur pedagog Ron Klarkning o‘z o‘quvchilari uchun ishlab chiqqan 55 qoidasi”ni o‘zbekchaga o‘girgan ekan. Unda film haqida ham eslab o‘tilgan, yozilishicha, film o‘zbek tiliga ham tarjima qilinib, telekanallarimizda namoyish etilgan ekan.

Odamga kuch-g‘ayrat va ilhom beradigan, shijoatini oshiradigan ana shunday kitoblarni ko‘proq o‘qib, filmlarni ko‘rib turish kerak. Ular juda ko‘p. Biografik filmlarning aksariyati shunday – ibratli. Masalan, Uill Smit bo‘lajak millioner Kris Gardner rolini o‘ynagan “Baxt ortidan quvib” (The Pursuit of Happyness) filmi bunga mumtoz misol bo‘la oladi.

Yuqorida tilga olingan badiiy va kino asarlarni sizga ham tavsiya etaman.

 

Orif Tolib

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.