Kimni etmas bu ko‘ngil shaydo?

0
1011
marta ko‘rilgan.

Erkin Vohidov she’rlaridan

 

Po‘lat

 

U dastavval oybolta bo‘ldi,

So‘ng zambarak bo‘lib quyildi.

Qilich ham u,

miltiq

va nagan,

U bomba ham bo‘lib portlagan.

Lekin olgan jahonni faqat

Pero bo‘lib quyilgach po‘lat.

 

1959

 

 

Yoshlik

 

Yoshlik! Seni kuylamagan kim,

Ertaklaring so‘ylamagan kim,

Qariganda o‘ylamagan kim,

O‘ylab yana kuylamagan kim?

Bitmoq bo‘ldim men ham senga bayt,

Yosh yurakning haqqi bormi, ayt?

 

Yoshlik, asli mening o‘zimsan,

Keng olamga boqqan ko‘zimsan.

Yozgan she’rim, aytgan so‘zimsan,

Kecham, ertam, ushbu ro‘zimsan.

Bitmoq bo‘ldim sen uchun ash’or,

Ammo o‘zni kuylamoq dushvor.

 

Yoshlik – gulu gulg‘uncha ekan,

Bu gul olam turguncha ekan,

Yoshlik – behad tushuncha ekan,

Poyoni yo‘q garduncha ekan.

Bitmoq bo‘ldim men unga doston,

Uylarimga topmadim poyon.

 

Yoshlik, dildan shavq ketgani yo‘q,

Yurak seni tark etgani yo‘q,

Yurak seni tark etgani yo‘q,

Demak, qadringga yetgani yo‘q.

Yoshlik, seni kuylab bilurman,

Ammo bugun yoshlik qilurman.

 

Yoshlik – ishqu oshiqlik mayli,

O‘zi Majnun ham o‘zi Layli,

Subhi olam uning tufayli.

Mayli, unga bitmasam mayli,

Na bir g‘azal, na bir musaddas,

Uning o‘zi she’rdan muqaddas.

 

1961

 

 

Kimni etmas bu ko‘ngil shaydo

 

Dunyo ekan…

Ishq degan savdo

Bormi faqat mening boshimda?!

Kimni etmas bu ko‘ngil shaydo,

Kim she’r yozmas mening yoshimda?!

 

Sevgi ilk bor tushdiyu qalbga,

Hayotimning bo‘ldi mazmuni.

U qo‘limga tutqazib qalam,

Ko‘zlarimdan oldi uyquni.

 

Oldi butun fikru xayolim,

Ketdi dildan orom, halovat.

Sevgi butun borimni olib,

She’r zavqini qoldirdi faqat.

 

Borliq olam ko‘zimga ming-ming

Go‘zallikka to‘lib ko‘rindi.

Gullar menga oshiq bulbulning

She’r daftari bo‘lib ko‘rindi…

 

Ayb etmangiz,

Do‘stlar, bu savdo

Bormi faqat mening boshimda?

Kimni emas bu ko‘ngil shaydo,

Kim she’r yozmas mening yoshimda?!

 

1961

 

 

Kuy avjida uzilmasin tor

 

Kuy avjida uzilmasin tor,

She’r yarmida sinmasin qalam.

Yashab bo‘lmay umrini zinhor

Bu dunyodan ketmasin odam.

 

Qo‘ldan tushib sinmasin qadah,

Lab tekkanda to‘kilmasin may.

To‘xtamasin urib turgan qalb,

Boshlab qo‘ygan qo‘shig‘i bitmay.

 

1964

 

 

Qiprigingdan o‘q uzib

 

Qiprigingdan o‘q uzib

Ko‘ksim aro zahm aylading,

Dilni zabt etmoqqa balki

Choh o‘yib, lahm aylading.

 

Tashna ko‘nglim ichmasin deb

Ko‘z yoshimdan qatra ham,

Ashk soyining yo‘liga

Kiprigim dahm aylading.

 

Sen o‘zing kirding ko‘ngilga

G‘am sipohin boshida,

G‘aflat uyqusida erdim,

Ayt, nechuk fahm aylading?

 

Sen ko‘ngil mulkini toroj,

Qalb uyin vayron etib,

Pora qildingu tanimni,

Jonima rahm aylading.

 

Oshiq o‘lding, ey ko‘ngil,

G‘am lashkaridan qo‘rqmagil,

Bari chopqu oldda, Erkin,

Ne uchun vahm aylading?

 

1967

 

 

Senga baxtdan taxt tilarman

 

Sen g‘anisan, menda bisyor extiyoj.

Nodirabegim

 

Senga baxtdan taxt tilarman,

Toledan boshingga toj,

Mulki husningga omonlik,

Toju taxtingga rivoj.

 

Toju taxt tashbehidan sen

Ko‘hna deb kulsang, netay,

Sen axir shohi jahonim,

Men qulingman, ne iloj?

 

Ne ilojkim, davlatim yo‘q

Ganji mehrimdan bo‘lak,

Bul evazdan ko‘z to‘laydur

Qatra-qatra dur xiroj.

 

Ko‘zlarim aylar hamisha

Arzi muhtojlik senga,

Ayt-chi, jonim, bormi senda

Ko‘zyoshimga ehtiyoj?

 

Ko‘p nasihat tinglab Erkin

Qilmadi hech tarki ishq.

Bor masalkim, ish yurishmas

Sohibi gar bo‘lsa koj.

 

1967

 

 

Do‘st bilan obod uying

 

Do‘st bilan obod uying,

Gar bo‘lsa u vayrona ham,

Do‘st qadam qo‘ymas esa,

Vayronadir koshona ham.

 

Intizor har uy qadrdon

Dilkusholar bazmiga,

Gar oyoq ho‘ysa qabohat

Yig‘lagay ostona ham.

 

Yaxshi do‘stlar davrasida

Ochilursan har zamon,

Ko‘rkni shoda ichra topgay

Marvarid, durdona ham.

 

So‘rma mendan, kim diloro,

Do‘stmi yo jonona deb,

Do‘st mening ko‘nglimdadir,

Jonimdadir jonona ham.

 

Qochma rostgo‘y do‘stlarning

Kohishu ozoridan,

Qaddi rost shamning tilidan

O‘rtanur parvona ham.

 

Do‘st qidir, do‘st top jahonda,

Do‘st yuz ming bo‘lsa oz,

Ko‘p erur bisyor dushman

Bo‘lsa u bir dona ham.

 

Kim senga hamroz emasdir,

Bog‘araz deb o‘ylama,

Gohi dushmanlik qilurlar

Qo‘l siqib do‘stona ham.

 

Do‘sti sodiq yo‘q ekan deb

O‘rtanib kuyma va lek,

Mehr uynn keng ochsang, Erkin,

Do‘st bo‘lur begona ham.

 

1967

 

 

Oyning o‘n beshi qorong‘u

 

“Umrini oshiq hamisha

O‘tkazur orzu bilan”.

Oyning o‘n beshi qorong‘u,

O‘n beshi yog‘du bilan.

 

Sevgida ko‘ksingga tomgan

Ko‘zyoshingdan foyda yo‘q,

Ishq axir shunday olovki,

O‘chmagay u suv bilan.

 

Zahmati ishq dard erursa,

Zahmati she’rdur davo,

Chunki og‘uning shifosi,

Deydilar, og‘u bilan.

 

Barcha zahmat menga bo‘lsin,

Mayli, doim men yashay

Bu ajib totli azobu

Bu shirin qayg‘u bilan.

 

Yoshligim – umrim nahori,

Ishqu she’rsiz ne hayot?

Tongni yolg‘iz g‘aflat ahli

O‘tkazur uyqu bilan.

 

Yorni men jonim deb aytsam,

Iltifot deb o‘ylama,

U yashar mensiz va lekin

Men tirikman u bilan.

 

1968

 

 

O‘zbegim

Qasida

 

Tarixingdir ming asrlar

Ichra pinhon, o‘zbegim,

Senga tengdosh Pomiru

Oqsoch Tiyonshon, o‘zbegim.

 

So‘ylasin Afrosiyobu

So‘ylasin O‘rxun xati,

Ko‘hna tarix shodasida

Bitta marjon, o‘zbegim.

 

Al-Beruniy, Al-Xorazmiy,

Al-Forob avlodidan,

Asli nasli balki O‘zluk,

Balki Tarxon, o‘zbegim.

 

O‘tdilar sho‘rlik boshingdan

O‘ynatib shamshirlarin

Necha qoon, necha sulton,

Necha ming xon, o‘zbegim.

 

Tog‘laring tegrangda go‘yo

Bo‘g‘ma ajdar bo‘ldi-yu,

Ikki daryo – ikki chashming,

Chashmi giryon, o‘zbegim.

 

Qaysari Rum nayzasidan

Bag‘rida dog‘ uzra dog‘,

Chingizu Botu tig‘iga

Ko‘ksi qalqon, o‘zbegim.

 

Yog‘di to‘rt yondin asrlar

Boshingga tiyri kamon,

Umri qurbon, mulki toroj,

Yurti vayron, o‘zbegim.

 

Davr zulmiga va lekin

Bir umr bosh egmading,

Sen – Muqanna, sarbador – sen,

Erksevar qon, o‘zbegim.

 

Sen na zardusht, sen na buddiy,

Senga na otash, sanam,

Odamiylik dini birla

Toza imon, o‘zbegim.

 

Ma’rifatning shu’lasiga

Talpinib zulmat aro,

Ko‘zlaringdan oqdi tunlar

Kavkabiston, o‘zbegim.

 

Tuzdiyu Mirzo Ulug‘bek

Ko‘ragoniy jadvalin,

Sirli osmon toqiga ilk

Qo‘ydi narvon o‘zbegim.

 

Mir Alisher na’rasiga

Aks sado berdi jahon,

She’riyat mulkida bo‘ldi

Shohu sulton o‘zbegim.

 

Ilmu she’rda shohu sulton,

Lek taqdiriga qul,

O‘z elida chekdi g‘urbat,

Zoru nolon o‘zbegim.

 

Mirza Bobur – sen, fig‘oning

Soldi olam uzra o‘t,

Shoh Mashrab qoni senda

Urdi tug‘yon, o‘zbegim.

 

She’riyatning gulshanida

So‘ldi mahzun Nodira,

Siym tanni yuvdi ko‘zyosh,

Ko‘mdi armon, o‘zbegim.

 

Yig‘ladi furqatda Furqat

Ham muqimlikda Muqiym,

Nolishingdan Hindu Afg‘on

Qildi afg‘on, o‘zbegim.

 

Tarixing bitmakka, xalkim,

Mingta Firdavsiy kerak,

Chunki bir bor chekkan ohing

Mingta doston, o‘zbegim.

 

Ortda koldi ko‘hna tarix,

Ortda qoldi dard, sitam,

Ketdi vahming, bitdi zahming,

Topdi darmon, o‘zbegim.

 

Bo‘ldi osmoning charog‘on

Tole xurshidi bilan,

Bo‘ldi asriy tiyra shoming

Shu’laafshon, o‘zbegim.

 

Men Vatanni bog‘ deb aytsam,

Sensan unda bitta gul.

Men Vatanni ko‘z deb aytsam,

Bitta mujgon o‘zbegim.

 

Faxr etarman, ona xalqim,

Ko‘kragimni tog‘ qilib,

Ko‘kragida tog‘ ko‘targan

Tanti dehqon o‘zbegim.

 

O‘zbegim deb keng jahonga

Ne uchun madh etmayin!

O‘zligim bilmoqqa davrim

Berdi imkon, o‘zbegim.

 

Men buyuk yurt o‘g‘lidurman,

Men bashar farzandiman,

Lekin avval senga bo‘lsam

Sodiq o‘g‘lon, o‘zbegim.

 

Menga Pushkin bir jahonu

Menga Bayron bir jahon,

Lek Navoiydek bobom bor,

Ko‘ksim osmon, o‘zbegim.

 

Qayga bormay, boshda do‘ppim,

G‘oz yurarman gerdayib,

Olam uzra nomi ketgan

O‘zbekiston, o‘zbegim.

 

Bu qasidam senga, xalqim,

Oq sutu tuz hurmati,

Erkin o‘g‘lingman, qabul et,

O‘zbegim, jon o‘zbegim.

 

1968

 

 

Navoiy g‘azaliga muxammas

 

Ayriliq oni yaqindur, kema yo‘l bongin cholur,

Vah, meni tashlab firoqqa, yor yiroqqa yo‘l olur,

Jon borib jono bilan, sohilda bir jismim qolur,

Har qachonkim kemaga ul oy safar raxtin solur,

Mavjlig‘ daryo kabi oshufta ko‘nglim qo‘zg‘olur.

 

Men necha aytdim, ko‘ngul, jondin kechib yor sevma deb,

So‘ng yiroqqa ketsa tashlab, urma oh, dod dema deb,

Ketdi yor, bas endi, kim aytdi yoshingni tiyma deb,

Yig‘lama, ey ko‘z, nedin sohilga chiqmas kema deb.

Kim yoshing daryosidur har sorikim el ko‘z solur.

 

Yel turar, yig‘lar falak, bu guldurak ham barq dema,

Dardi hijronimni o‘krab so‘zlar osmon har kima,

Jism aro jondek omonat chayqalib borgay kema,

Titrabon siymobdek ko‘nglim, yetar jon og‘zima,

Tund yel tahrikidin har damki daryo chayqolur.

 

Ey falak, bas yig‘lama, yo‘q foyda, ul oy kemada,

O‘rtada daryoyu men bu joyda, ul oy kemada,

Kelmas endi oyda ne, ming oyda, ul oy kemada,

Sabr ko‘ngulda, ko‘ngil ul oyda, ul oy kemada,

Vahki, borib termulib ko‘z, mungrayib jonim qolur.

 

Taskinim shulkim, kema ko‘zdan yo‘qolmabdur hali,

Bir nafas bor fursatim ul kemaga termulgali,

Oh, demay, saqlab nafas, qo‘zg‘olmayin turdim, vale,

Dam tutulg‘ondin o‘lar eldek yetibman o‘lgali,

Surmasin deb kemasin, baskim, nafaslar asrolur.

 

Ey shamol, jim tur, samo jim, mavjudot bir lahza jim,

Tingla olam, tingla odam, sen agar bo‘lsang-da kim,

Buldur ustoz pandi: siymin tandin o‘zga surma siym,

Kirma savdo bahriga olamdan istab sudkim,

Siym naqdi tushsa lekin, umr naqdi siyg‘olur.

 

Sun qadah, bergil menga jonim haqin, ey piri dayr,

Kim qadahlar zarbidan chiqsin chaqin, ey piri dayr,

Bormi Erkinga ul ustozdin yaqin, ey piri dayr,

G‘arq etar bahri fano g‘am zavraqin, ey piri dayr,

Ilgiga chunkim Navoiy boda kishtisin olur.

 

1977

 

 

Uch bayt

 

* * *

Agar do‘sting bilan

teng ko‘rsang baham,

Shodlik teng ko‘payar,

teng bo‘linar g‘am.

 

* * *

So‘zlaganda oqil

dilingga jo qil,

Ammo o‘z dardingga

o‘zing davo qil.

 

***

Qo‘rquvning ko‘zi katta,

Yuragi kichik bo‘lur,

Qo‘rquv zo‘r kelgan yurtda

Arslonlar kuchuk bo‘lur.

 

1977

 

 

* * *

Vatan, to tanda jonim bor,

Seningdirman, seningdirman,

Tanim xok o‘lsa ham sen yor,

Seningdirman, seningdirman.

 

Jahon kengdir, falak kengdir,

Yurak kengdir, chu sen borsan,

Seningsiz ikki dunyo tor,

Seningdirman, seningdirman.

 

Menga begona ellarda

Nasib gar o‘lsa yuz rohat,

Chekay bag‘ringda ming ozor,

Seningdirman, seningdirman.

 

Agar shodliklaring ozdir,

Meningdirsan, meningdirsan,

Magarkim g‘amlarim bisyor,

Seningdirman, seningdirman.

 

Bugun bor, erta yo‘q jismim,

Valek ruhim uchun mangu

Sening manguliging darkor,

Seningdirman, seningdirman.

 

Sening ishqing bilan yondim,

Ketar jonimda bu otash,

Seningdirman, yana takror,

Seningdirman, seningdirman.

 

1992

 

 

Yosh shoirga

 

Tilay g‘ayrat senga, yosh shoir ukam,

Fazlu hikmat senga, yosh shoir ukam.

Biz ham kuylab o‘tdik imkonlar qadar,

Endi navbat senga, yosh shoir ukam.

 

Mustaqil hur ma’vo seningdir, sening,

Ozod, emin sado seningdir, sening.

Biz shivirlab aytgan tuyg‘uni endi

Kuylash oshkoro seningdir, sening.

 

Nafosat yurtiga posbon bo‘l, o‘g‘lon,

Tili shamshir, ko‘ksi qalqon bo‘l, o‘g‘lon.

Avvalo shoir bo‘l, undan ham avval

Shu yurtga o‘g‘lon bo‘l, o‘g‘lon bo‘l, o‘g‘lon.

 

1993

 

 

Bir nihol

 

Yurtdoshim, bog‘ingga bir nihol qada,

Bu nihol nomini Yaxshilik ata.

Niholing yoniga bir gul ekib qo‘y,

U gulning ismini Go‘zallik deb qo‘y.

 

Gulu niholingga baxsh etib hayot,

Suv ber va bu suvga Mehr deb qo‘y ot.

Sendan farzandingga bog‘ qolsin, ey do‘st,

Bog‘ing Vatan degan nom olsin, ey do‘st.

 

2000

 

 

Shoirga maktub

 

– Men bir qizni sevaman, ammo

Qiz der: – Boring, toshingiz tering.

Shoir aka, sizdan iltijo,

Menga bitta she’r yozib bering.

 

O‘qisinu o‘sha parvosiz –

Yuragida mehr uyg‘onsin.

Qasamimga ishonmagan qiz

O‘sha yoniq baytga ishonsin.

 

Shunday yozing, toki, qiz qalbi

Erib ketsin bo‘lsa hamki tosh.

Joniga o‘t tushsin men kabi,

Oqib ketsin ko‘zlaridan yosh.

 

Oshiqda ishq bo‘lsa mukammal

Ma’shuqani etarmish shaydo.

Majnunligim anglab u go‘zal

Zora sevsa bamisli Laylo.

 

Quchog‘imga otilsa dilbar,

Yuragimda armon qolmasa…

Axir, shoir shoirmi agar

Bir yurakni eritolmasa.

 

She’r kutarman sizdan umidvor,

Yorga yetsam baxtli bo‘larman.

Yo‘qsa, menga hayot ne darkor,

Tog‘dan o‘zni tashlab o‘larman.

 

– Oh, bechora oshiq ukajon,

Anduhlaring menga ayondir.

Ishq – vujudni o‘rtagan armon,

Anglab bo‘lmas sirli jahondir.

 

Bir bevafo ishqida men ham

Poyoni yo‘q dardga to‘lganman.

Shu dard menga tutqazgan qalam,

Kuya-kuya shoir bo‘lganman.

 

Na ohimga parvo qilgan u,

Na she’rimni nazarga ilgan.

Necha daftar to‘ldirganman-u,

Ular bari yirtib otilgan.

 

Ukam, menga qilmagin havas,

Yuragimda yuz ming armonlar.

Baxtli bo‘lsang bitta she’r emas,

Yozib beray senga dostonlar.

 

Tashbehlarim qadriga yetib,

Yoring ko‘ngli tushsa joyiga,

Mening bor-yo‘q yozganim eltib

Tashla o‘sha qizning poyiga.

 

Bo‘lsin, ukam, umring charog‘on,

Men yetmagan baxtga yetgin sen.

Yoringni ishq degan bepoyon

Osmonlarga olib ketgin sen.

 

Gul ochdi, deb, bir qalb so‘zimdan

Bahra oldi, deb, birgina jon –

Rozi bo‘lay men ham o‘zimdan,

Bu dunyodan o‘tay bearmon.

 

2011, aprel

 

Erkin VOHIDOV,

O‘zbekiston Qahramoni, Xalq shoiri

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.