Yili va yilda

Voqea-hodisaning tarixi boʻladi. Tarixning muhim jihatlaridan biri – sanalardir. Yillarni ifodalashda “yili” va “yilda” soʻzlari qoʻllanadi. Masalan, 2019 yili yoki 2019 yilda. Men koʻpincha 2019...

Ibrat olamizmi yo oʻrnak?

Koʻpincha ibrat va oʻrnak soʻzlarini bir-birining oʻrnida bemalol qoʻllab ketaveramiz. Aslida, ularning nozik maʼno farqlari bor. Maʼlumot izlab, “Izohli lugʻat”ga qaradim. Lekin unda ham...

Toʻrt muchaga nimalar kiradi?

“Toʻrt muchasi sogʻ” degan gapni koʻp eshitamiz. Badiiy adabiyotlarda ham bu ibora bot-bot koʻzga tashlanadi. “Mucha” soʻzining lugʻaviy maʼnosi “kishi aʼzosi”dir. “Toʻrt muchasi sogʻ”lik...

“Duvarak” nima degani?

Bundan oʻn toʻrt-oʻn besh yillar oldin badiiy asarlarda tushunmay qolgan yoki maʼnosini toʻla anglolmagan soʻzlarim uchun lugʻat daftar tutgandim. Ayniqsa, Gʻafur Gʻulom asarlari oʻzbek...

Ofitsiantning oʻzbekchasi nima?

Baʼzan chet tilidagi soʻz noqobil soʻz bilan mahalliylashtiriladi. Natijada shu soʻz tilga singmaydi. Gohida esa, yaxshi variant topsangiz ham, xalq qabul qilmaydi. Til shunaqa...

“Namordnik”ning oʻzbekchasi nima?

Itlarning tumshugʻiga taqiladigan himoya qalqonini ruslar “namordnik” deydi. “Morda” – “tumshuq” soʻzidan yasalgan. Xoʻsh, oʻzbekchada bu moslama qanday ataladi? Baʼzi oʻrinlarda shu tushunchani ifodalash uchun...

Shahd bilan shaxtning farqi bor

Koʻpincha shaxt soʻzi oʻrnida shahd, shaxdam soʻzi oʻrnida shahdam soʻzi ishlatilaveradi. Bu – xato. Chunki ikki soʻzning maʼnosi mutlaqo farq qiladi. Izohli lugʻatga koʻra, shaxt...

Ogʻa bilan oʻksiz

“Oʻg” soʻzi bilim, aql maʼnosini beradi. Qadimda aql va ziyraklik maʼnosida ishlatilgan. Bugungi tilimizdagi oʻqimoq, oʻrganmoq soʻzlarining oʻzagi ana shu oʻg. Mahmud Koshgʻariy zamonida yoshi...

Bir oʻzakdan ikki maʼno: minnat va minnatdor

Bitta soʻz qarama-qarshi maʼnoni ham anglatishi mumkin. Bu koʻp tillarga xos. Masalan, basir soʻzi arab tilida koʻzi oʻtkir va koʻzi ojiz maʼnolarida ishlatiladi. Oʻzbek...

“Tashrif buyurmadim”, shunchaki “keldim”

Xabar va yangiliklarni oʻqiganda, telekoʻrsatuvlarni koʻrganda eng tishga tegadigan iboralardan biri – “tashrif buyurish”. Duch kelgan odamga nisbatan oʻrni boʻlsa-boʻlmasa tashrif buyurdi, deb ishlatib...

@oriftolib

Telegram kanalimizga aʼzo boʻling

Ulanish
Yopish

Xato haqida xabar

Muharrirga joʻnatiladigan matn: