Daraxt va buta

Daraxt fors tilidan olingan, asliyatda ham oʻzbekchadagi kabi maʼnoda ishlatiladi. Tana qoʻyib, shox va novdalar chiqarib, tomir otib oʻsadigan koʻp yillik oʻsimlik daraxtdir:   Mevali daraxt....

“Ohori toʻkildi”: ohor nima?

Ohor soʻzi fors tilidan olingan. Oʻzbek tilida uch xil maʼnoda ishlatiladi:   1️⃣ Ip, gazlama yoki kiyim­ga pardoz berish yoki qotirish uchun ishla­tiladigan modda; kraxmal. 2️⃣ Shunday...

Ofitsiantning oʻzbekchasi nima?

Baʼzan chet tilidagi soʻz noqobil soʻz bilan mahalliylashtiriladi. Natijada shu soʻz tilga singmaydi. Gohida esa, yaxshi variant topsangiz ham, xalq qabul qilmaydi. Til shunaqa...

“Svejiy” soʻzining tarjimasi haqida

Ruscha savodi “tvaya-maya” darajasida boʻlsa-da, oʻzbek tilini kamsituvchi odamlar uchrab qoladi. Ularning sevimli savollaridan biri shu: “Svejiy oʻzbekchada nima boʻladi? Masalan, svejiy karam?”. Mabodo...

Ulgurji va chakana

Bu ikki soʻzni asosan oldi-sotdi bilan bogʻliq jumlalarda eshitamiz. Lekin boshqa maʼnolarda ham qoʻllanadi. Ulgurji aslan turkiy soʻz. Oʻzbek tilida uch xil maʼnoda ishlatiladi:   1️⃣ Butun...

Iftor

Bu soʻz arabcha roʻza tutishni toʻxtatdi maʼnosidagi fatara feʼlidan yasalgan. Asliyatda roʻza tutishni toʻxtatish, nonushta qilish maʼnolarini anglatadi. Oʻzbek tilida quyidagi maʼnolarda qoʻllanadi:   1️⃣ Roʻza...

“Namoz” soʻzining oʻzbekchasi

Bu soʻzga ilk bor “Qisasi Rabgʻuziy”da duch kelgan edim. Keyin boshqa manbalarda, jumladan, “Devonu lugʻatit turk”da uchratdim. Musulmonlar kuniga besh mahal bajaradigan ibodat bugungi tilimizda...

Saʼy-harakat: saʼy nima?

Bu juft soʻzni tez-tez ishlatib turamiz. Uning tarkibidagi saʼy soʻzi nimani anglatadi? Saʼy soʻzi arab tilidan olingan, asliyatda haj ziyorati chogʻida Sa­fo va Marva tepaliklari...

Yogurt

Tilimizda oldin tez-tez qoʻllangan, keyin boshqa tillarga oʻtib, yana qaytib kelgan jahongashta soʻzlar bor. Shulardan biri – yogurt. Mahmud Koshgʻariyning “Devonu lugʻatit turk” asarida bu...

Shamol va sinonimlari

Shamol arabchadan olingan, asliyatda shimoliy shamol, sovuq shamol maʼnolarini anglatadi. Oʻzbek tilida havo harakatini, tabiat hodisasini bildiradi. Sinonimlar orasida bosh soʻz shu, asosan undan...

Xato haqida xabar

Muharrirga joʻnatiladigan matn: